----- وب سایت سرپرستی روزنامه اطلاعات استان اصفهان
صنعت نساجی کشور در امید بازگشت به دوران طلایی

صنعت نساجی کشور در امید بازگشت به دوران طلایی

صنعت نساجی کشور در امید بازگشت به دوران طلایی

 در حدود یکصد سال پیش اصفهان به واسطه همت و تلاش افرادی همچون محمد حسین کازرونی، علی و حسین همدانیان و تاسیس کارخانه های متعدد ریسندگی و بافندگی،‌ قطب صنعت نساجی منطقه شد و (منچستر شرق) لقب گرفته بود.

خیابان چهارباغ بالای اصفهان برای خیلی از افرادی که سن و سالی از آنها گذشته است، یادآور روزگاری است که کارخانه های متعدد نساجی در آن مستقر بودند و در سه شیفت، کار می کردند.
 با صدای بوق پایان هر شیف کاری،‌ سیل کارگران خسته را می دیدند که پس از اتمام کار از کارخانه ها به کاشانه خود بازمی گشتند اما جای خود را به کارگران تازه نفس داده بودند تا چرخ کشور اقتصاد کشور بچرخد.
 در حدود یکصد سال پیش اصفهان به واسطه همت و تلاش افرادی همچون محمد حسین کازرونی، علی و حسین همدانیان و تاسیس کارخانه های متعدد ریسندگی و بافندگی،‌ قطب صنعت نساجی منطقه شد و (منچستر شرق) لقب گرفته بود.
با شروع فعالیت کارخانه های بزرگ نساجی، کارگاه های کوچک و بزرگ زیادی پس از دیگری در نقاط مختلف استان اصفهان راه اندازی شد و بیشتر مردم این دیار یا در کارخانه های ریسندگی و بافندگی مشغول به کار بودند و یا به نوعی شغلشان با نساجی گره خورده بود.
نخستین کارخانه نساجی اصفهان
کارخانه (وطن)، نخستین کارخانه ریسندگی اصفهان بود که در دهه 1300 توسط فضل‌الله دهش و محمدحسین کازرونی که از بازرگانان به نام اصفهان بودند در اراضی (هفت دست) اصفهان و 10 سال بعد، دومین کارخانه به نام (ریسباف) تاسیس شد و به دنبال آن چندین کارخانه دیگر فعالیت خود را آغاز کردند.
کارخانه وطن به طور شبانه روزی کار می کرد و در آن ۱۲۰۰ کارگر زن و مرد مشغول کار ‌بودند. تا سال ۱۳۱۱، این کارخانه تنها مجتمع صنعتی مدرن شهر بود و به دنبال آن کارخانه های صنعتی دیگر یکی پس از دیگری تاسیس شدند.
اما با آغاز جنگ جهانی دوم و افزایش واردات پارچه های ارزان قیمت، این کارخانه ها دچار بحران مالی شدند و رفته رفته کارخانه های نساجی اصفهان یا تعطیل و یا به خارج از شهر انتقال یافتند و جای خود را ساختمان های بلند مرتبه دادند و امروز فقط آثاری از چند کارخانه نساجی قدیمی همچون (ریسباف) در خیابان چهار باغ بالا را می توان دید.
حمایت از تولید داخل در آیینه تاریخ
در گذشته علاوه بر تاجران، علما و روحانیون نیز در حمایت از تولید داخل نقش موثر و بسزایی داشتند؛ به طوریکه آنها کمک به شرکت های داخلی را مساوی مبارزه با نیروی کفر می دانستند و حتی قسم خورده بودند که کالاهای خارجی استفاده نکنند. تعامل نزدیک بین علما و روحانیون و بازرگانان در زمان مشروطیت و به خصوص در واقعه تحریم تنباکو به خوبی مشهود است و در این زمینه گام های خوبی و قابل توجهی برداشته شد و فتوای علما در بحث تحریم تنباکو مبین حمایت از اقتصاد ملی است.  محمد حسین ریاحی استاد دانشگاه های اصفهان در این باره گفت: به فاصله کوتاهی پس از قیام تنباکو و با توجه به تجربه موفق این نهضت در اصفهان، محمد حسین کازرونی با حمایت آقا نورالله نجفی اصفهانی و با مشارکت تجار تنباکوی اصفهان در سال ۱۳۰۹ قمری (شرکت مسعودیه) را با هدف حمایت از کشاورزان و تجار توتون و تنباکو تأسیس کرد که مورد اقبال عموم مردم قرار گرفت و این شرکت تا سال ۱۳۳۶ قمری فعال بود.
او افزود: به دنبال حمایت‌های آقا نورالله نجفی اصفهانی و آقا نجفی اصفهانی و رکن الملک، جلسه ای در پنجشنبه ۲۶ شوال ۱۳۱۶ در منزل سلیمان خان ملقب به رکن الملک برگزار شد و هسته اولیه (شرکت اسلامیه) شکل گرفت؛ در این جلسه‌، آقا نورالله نجفی اصفهانی با خرید سهام شرکت، دیگران را ترغیب به خرید سهام کرد و محمد حسین کازرونی به عنوان رییس کل شرکت و میرزا علی ادیب التجار به عنوان مدیرعامل انتخاب شدند.
ریاحی ادامه داد: تأسیس این شرکت با حمایت علمای نجف همراه می‌شود به نحوی که به حاج آقا نورالله نجفی اصفهانی نامه نوشتند و از وی تشکر کردند؛ این شرکت به جز تهران در 19 شهر مهم ایران نمایندگی داشت؛ علاوه بر آن در انگلستان، هندوستان، عثمانی (ترکیه) و روسیه نیز نمایندگی‌هایی داشت.
ریاحی گفت: همچنین علمای بزرگ و مراجع تقلید آن زمان، بر رساله شرکت اسلامیه تقریظ نوشتند و کمک به این شرکت را مساوی مبارزه با نیروی کفر دانستند.
این استاد دانشگاه های اصفهان افزود: (شرکت شرافت) نیز نخستین بنگاه تولیدی پس از مشروطه است و هدف آن ترویج کالاهای وطنی و رفع احتیاج از خارج و توسعه دایره کسب و کار بود و نخستین جلسه آن در خانه سید حسن بنکدار برپا شد؛ مؤسسان این شرکت ( کازرونی و نورالله نجفی) تاکید داشتند که اسباب و اثاث و ظروف و سایر چیزها در خانه ها ساخت ایران باشد؛ کم‌کم تولیدات این شرکت به اندازه‌ای رونق می‌گیرد که در نخستین جشن سالگرد برقراری مشروطیت، مغازه‌ای با نام (اخوت) برای فروش منسوجات وطنی با حضور حاج آقا نورالله و کازرونی تأسیس می‌ شود.
 او افزود: پس از 2 ماه، این شرکت لباس های نظامی  تولید می کند و دیگر نیاز نبود از خارج برای سربازان یونیفرم وارد کنند و مدتی بعد حاج آقا نور الله نجفی پیشنهاد می کند هر 8 ماه یک دست از این لباس ها به سربازان بدهند؛ در پنجشنبه ۱۰ ربیع الثانی ۱۳۲۵ بزرگترین مجمع اقتصادی با حضور 2000 نفر از علما تجار و بزرگان اصفهان در باغ مرحوم کازرونی برگزار شد و پس از سخنرانی حاج آقا نورالله نجفی اصفهانی، تمامی حضار، قرآن را مهر و قسم یاد کردند که از البسه و پارچه خارجی استفاده نکنند؛ در این جلسه شخص حاج محمد حسین کازرونی لباس کرباس می پوشد و یک ماه بعد از آن مرحوم کازرونی که نماینده تجار در آن انجمن بود گزارش می دهد که به سبب آن اجتماع، مردم از پارچه وطن استقبال کرده اند و کار به جایی می رسد که پوشیدن این نوع لباس در مدارس اصفهان که مدارس نوپایی بود، رایج می شود.
رکود نساجی
در حال حاضر 2200 واحد نساجی در استان اصفهان فعالیت می کنند ولی به دلیل مشکلات عدیده ای همچون تامین مواد اولیه و قاچاق منسوجات، واردات بی رویه پارچه ارزان قیمت خارجی،‌ عدم حمایت بانکی در پرداخت تسهیلات بانکی کم بهره،‌ توان رقابت آنها را با رقبای خارجی گرفته است.
رییس انجمن کارفرمایان صنایع نساجی اصفهان در این باره گفت: رکود بی سابقه بر صنعت نساجی اصفهان سایه افکنده و بسیاری از کارخانه های نساجی این استان به طور متوسط با 50 درصد ظرفیت خود، کار می کنند.
حبیب ‌الله شاه‌ کرمی، قاچاق پارچه و منسوجات را عامل اصلی رکورد صنعت نساجی کشور اعلام کرد و افزود: مصرف سالانه منسوجات کشور 500 هزار تن است که 300 هزار تن آن در داخل کشور تولید و بقیه از طریق قاچاق وارد کشور می شود.
 او گفت: بر اساس آمار سازمان توسعه صنعتی سازمان ملل متحد (یونیدو) 270 هزار تن منسوجات به مقصد ایران حمل شده اما گمرک ایران اعلام می کند 47 هزار تن منسوجات به کشور وارد شده است و این مساله نشان می دهد که بقیه پارچه های وارداتی از طریق مبادی غیر مجاز و به صورت قاچاق وارد کشور شده است؟!
وی ادامه داد: برای جلوگیری از ورود کالاهای قاچاق مقرر شده بود وزارت صنعت، معدن و تجارت تا اسفند 1394 یک کد رهگیری به صورت بارکد روی کالاها از کشور مبداء نصب کند تا علاوه تشخیص نوع جنس، مشخص شود کالاهای وارداتی از کدام کشور، توسط چه کسی و از چه طریقی وارد کشورمان شده است اما هیچ کسی حاضر به اجرای آن نشد و به همین دلیل حال و روز صعنت نساجی کشورمان خوب نیست.
 وی افزود: اگر از ورود منسوجات قاچاق به کشور جلوگیری شود، 40درصد مشکلات صنعت نساجی کشور حل خواهد شد.
رییس انجمن کارفرمایان صنایع نساجی اصفهان به کیفیت خوب منسوجات داخلی اشاره و از بی مهری به این تولیدات گلایه کرد وگفت: برغم کیفیت خوب منسوجات داخلی اما فقط 30 درصد از 300 هزار تن پارچه تولید داخل با مارک ایرانی و بقیه با مارک خارجی به بازار عرضه می شود؛ چون رسانه ملی کالای ایرانی را تبلیغ نمی کند و متاسفانه برخی فروشندگان ما نیز خریداران را به پارچه خارجی ترغیب می کنند.
شاه‌ کرمی، صادرات صنعت نساجی کشور را 880 میلیون دلار و واردات آن را یک میلیارد و 500 میلیون دلار در سال اعلام کرد و افزود: در سال 94، 400 میلیون دلار و سال 95، 500 میلیون دلار الیاف وارد کشور شد که البته این خبر خوبی است و این آمار نشان از افزایش فعالیت واحدهای ریسندگی دارد اما میزان واردات پارچه در سال 94، 165 میلیون دلار بود که با 70 درصد رشد در سال 95 به 280 میلیون دلار رسیده که به معنی نابود شدن تولیدکنندگان داخلی است.
 او گفت: مخالف با واردات منسوجات خارجی نیستیم بلکه ما می گوییم باید شرایط برابری برای تولید کنندگان داخلی و خارجی ایجاد شود تا بتوانیم با رقبای خارجی رقابت کنیم. او، بهره بالای بانکی را از مشکلات صعنت نساجی کشورمان دانست و افزود: با بهره بانکی 23 درصد هیچ کسی تمایل به سرمایه گذاری در صنعت نساجی کشورمان ندارد.
وی با بیان اینکه کشور ترکیه مواظب تولید کنندگان خود است تا در روند تولید آنها مشکلی ایجاد نشود گفت: اخیرا این کشور برای نوسازی ماشین آلات نساجی خود با یک شرکت آلمانی مطرح در دنیا قرار داد خرید بسته و مقرر شده است بانک های ترکیه هزینه خرید ماشین آلات جدید نساجی را پس از استمهال یکساله و بقیه را به صورت اقساط و با بهره بانکی یک درصد در سال دریافت کنند؛ به همین دلیل قیمت ماشین آلات دست دوم خط آخر کشور ترکیه امسال نسبت به پارسال 50 درصد کاهش یافته است چرا که واحدهای نساجی ترکیه می خواهند ماشین آلات جدید را جایگزین آنها کند.
بهره بالای بانکی
مدیرکل دفتر صنایع نساجی و پوشاک وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز با بیان اینکه مالیات بر ارزش افزوده،‌ نرخ بهره بانکی و بیمه تامین اجتماعی از مشکلات امروز صنعت نساجی کشور است گفت: بهره بانکی بالای 10 درصد برای این صنعت اصلا توجیه پذیر نیست.
افسانه محرابی با تاکید بر اینکه برنامه های دفتر صنایع نساجی و پوشاک بیشتر رفع مشکلات جاری واحدها به ویژه در تأمین مواد اولیه و کاهش قیمت تمام شده است افزود: موضوع کمک به کاهش قیمت تمام شده تولیدات داخلی اهمیت بالایی دارد و تأمین به موقع و کافی مواد اولیه واحدهای تولیدی صنایع نساجی همواره در دستور کار این دفتر قرار داشته و در حال حاضر مواد اولیه مورد نیاز وارداتی با حداقل حقوق ورودی ممکن وارد کشور می شود.
او با بیان اینکه مواد اولیه نساجی به طور کلی به دو بخش مواد اولیه طبیعی و مصنوعی یا سنتزی تقسیم می شوند گفت: خودکفایی در تولید مواد اولیه طبیعی همچون پنبه، با توجه به شرایط اقلیمی و جغرافیایی باید مدنظر قرار بگیرد که از مجال کنونی خارج است؛ بنابراین بخشی از آن وارداتی است.
 مدیرکل دفتر صنایع نساجی و پوشاک وزارت صنعت، معدن و تجارت با بیان اینکه کشور در تولید مواد اولیه پشم برای تهیه فرش دستبافت تقریبا خودکفا شده و مقداری تاپس و الیاف پشم با ظرافت بالا برای تولید پارچه های فاستونی وارد می شود ادامه داد: در رابطه با تولید مواد اولیه مصنوعی مانند پروپیلن امیدواریم با راه اندازی چند واحد پتروشیمی دیگر تا پایان سال آینده کل نیاز کشور تأمین شود. محرابی گفت: در مورد عرضه این مواد با دیگر سازمان ها از جمله وزارت نفت و انجمن صنفی کارفرمایی صنعت پتروشیمی به طور مرتب جلساتی برگزار و هماهنگی های لازم برای عرضه مناسب مواد اولیه در بورس کالا انجام شده است و پتروشیمی ها باید پس از تأمین نیاز صنایع پایین دستی مابقی محصولات خود را صادر و با عرضه کافی و مناسب مواد اولیه در بورس در کاهش رقابت و در نتیجه کاهش قیمت مواد اولیه نقش موثری ایفا کنند ؛‌ البته طبیعی است که قیمت مواد اولیه تا حدی وابسته به نرخ جهانی مواد اولیه و همچنین نرخ ارز در کشور است.
دستیار ویژه استاندار اصفهان نیز  در این رابطه گفت: بر اساس دستور استاندار اصفهان اجازه نخواهیم داد مواد اولیه تولید شده توسط صنایع بالادستی نساجی مثل پالایشگاه و پتروشیمی استان قبل از تخصیص به کارخانجات پایین دستی و تامین مواد اولیه مورد نیاز آنها، صادر شود.
امیر کریمی با بیان اینکه هویت اصفهان با نساجی گره خورده است و مدرنیزه شدن صنعت نساجی اصفهان توسط شرکت پلی اکریل با تولید الیاف مصنوعی آغاز شد گفت: این شرکت در حال حاضر وضعیت مناسبی ندارد.
او از اجرای نادرست اصل 44 قانون اساسی گلایه کرد و افزود: اگر این اصل به خوبی اجرا می شد، شاید وضعیت شرکتی مثل پلی اکریل اینگونه نبود.
دستیار ویژه استاندار اصفهان گفت: در بخش صنعت قوانین بسیار مترقی وجود دارد ولی سوال اینجاست که چرا از این قوانین استفاده نمی شود؟ و چرا وزارت صنعت، معدن و تجارت در تخصیص ارز مواد اولیه و محصول نهایی صنایع تفاوتی قائل نیست و ارز یکسان اختصاص می‌دهد؟
واردات ماشین آلات دست دوم
مشاور وزیر در امور صنایع نساجی، پوشاک و چرم ایران نیز گفت: بر اساس برآوردهای انجام شده اگر صنعت نساجی کشورمان بخواهد حدود 90 درصد از نیاز کشورمان را تامین کند باید در مدت 5 سال 2.5 میلیارد دلار در این صنعت سرمایه گذاری شود.
گلنار نصراللهی با بیان اینکه هر ساله  200 تا 250 میلیون دلار ماشین آلات نساجی به کشور وارد می شود افزود: واردات ماشین آلات نساجی به کشور در 9 ماهه امسال نسبت به مدت مشابه پارسال 2 برابر افزایش یافته است به طوریکه در 9 ماهه پارسال 170 میلیون دلار و در مدت مشابه امسال 300 میلیون دلار ماشین آلات نساجی به کشور وارد شده که این آمار نشان دهنده توجه به سرمایه گذاری در صنعت نساجی کشور است ولی بعضی از این ماشین آلات به صورت دست دوم وارد می شود که این مساله جای نگرانی دارد و انجمن ها و تشکل ها باید در این باره نظر خود را برای جلوگیری از واردات ماشین آلات دست دوم ارائه دهند تا در این باره چاره اندیشی کنیم. وی همچنین گفت: بیشترین کالاهای وارداتی به مناطق آزاد، پارچه و پوشاک است و برای نخستین بار، گمرکات در مناطق آزاد کشور مستقر شده است. صنعت نساجی به دلیل مزیت های متعددی همچون ارزش افزوده و اشتغالزایی بالا و نداشتن پیامدهای زیست محیطی در رده برترین صنایع دنیا قرار دارد.
 ارتزارق یک میلیون اصفهانی از قبل نساجی
میزان سرمایه گذاری برای ایجاد یک شغل در صنعت نساجی در مقایسه با بعضی از صنایع همچون خودروسازی بسیار پایین است؛ به طوریکه در حال حاضر با 5 درصد سرمایه گذاری انجام شده در صنعت نساجی کشور(90000 میلیارد ریال)، این صنعت13 درصد اشتغال را ایجاد کرده است. هم اکنون 9800 واحد نساجی با اشتغالزایی 280 هزار نفر در کشور  در حال فعالیت است و از مجموع 9100 واحد صنعتی استان اصفهان 25 درصد آن نساجی است و سهم 27 درصدی در اشتغال استان دارند و به نوعی یک میلیون اصفهانی از صنعت نساجی ارتزاق می کنند.
با این وجود اما مسوولان کشور برای اشتغالزایی بیشتر به سمت ایجاد صنایعی گرایش پیدا کرده اند که نه تنها نیازمند سرمایه گذاری هنگفتی است، بلکه عوارض متعدد زیست محیطی نیز ایجاد می کند. این صنعت نبض اقتصاد کشورمان است و اگر وضعیت این صنعت خوب باشد، وضعیت سایر صنایع کشور هم خوب خواهد بود.
رییس انجمن کارفرمایان صنایع نساجی اصفهان در این باره گفت: چنانچه جلوی قاچاق کالا در صنعت نساجی گرفته نشود، این صنعت به بدترین شکل ممکن نابود خواهد شد. شاه‌ کرمی با اشاره به اینکه نرخ بیکاری در استان اصفهان 2.5 درصد بیشتر از متوسط سایر استانها است، افزود: صنعت نساجی می تواند این خلاء را جبران کند و بیکاری اصفهان را به صفر برساند.
 او ادامه داد: برغم مزیت های این صنعت اما عزم جدی برای حمایت از آن وجود ندارد زیرا این صنعت در اختیار بخش خصوصی است و رانت در بخش خصوصی جایگاهی ندارد و اگر فکری برای پویایی صنعت نساجی ایران نکنیم، جایگاه خود را در جهان از دست خواهیم داد.


اصفهان خبرنگار اطلاعات: محمد رضا کلاهدوزان 96/11/30
   

روی کلمات زیر کلیک کنید تا فهرست اخبار مربوطه ارایه شود:

نساجی اقتصادی

نظر کاربران در مورد اخبار:

کلیه حقوق این وب سایت ، متعلق به سرپرستی روزنامه اطلاعات استان اصفهان می باشد.